Powstanie Częstochowy szacuje się na XI wiek. W roku 1220 powstała pierwsza oficjalnie znana wzmianka na temat tej miejscowości, która pochodziła od krakowskiego biskupa Iwo Odrowąża, a stanowiła o nałożeniu na Częstochowę powinności płacenia dziesięciny. Na początku stanowiła lenno władcy Władysława Opolczyka. Ten możnowładca ufundował w XIV wieku klasztor paulinów.
W czasem miasto zaczęło otrzymywać kolejne przywileje królewskie, które upoważniały je między innymi do organizowania jarmarków, targów i innych uroczystości. Pozwalały one także na pobieranie opłat za przekroczenie mostu położonego na Warcie. Częstochowa zyskała tym bardziej na wartości kiedy klasztor jasnogórski otrzymał solidne fortyfikacje czyniące go jednym z bardziej imponujących polskich zamków.
Gdy nastąpił czas rozbiorów, Częstochowa w okresie II rozbioru została przydzielona do departamentu kaliskiego Prus Południowych, później do departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego, a w 1815 do województwa kaliskiego Królestwa Polskiego. Dzisiejsza Częstochowa powstała z połączenia dwóch mniejszych miast. Dawniej istniały bowiem Stara i Nowa Częstochowa. Od tego momentu stała się ona czwartym z kolei pod względem liczby ludności miastem w Polsce.